Lichen Sclerosus is een chronische huidziekte. Veel vrouwen lopen te lang rond met klachten van jeuk, pijn en branderig gevoel aan de vulva. Het probleem is echter goed te behandelen. Lees hier wat je er zelf aan kunt doen en hoe een deskundig arts je kan helpen.

Geregeld komen vrouwen in mijn praktijk met de volgende klacht: jeuk en brandend gevoel aan de vulva. De klacht bestaat soms als jaren, maar vrouwen vinden het een gênant probleem en gaan er niet graag mee naar hun huisarts.  Ze passen allerhande methoden toe die het probleem niet of op zijn best tijdelijk verlichten: van vaseline smeren, tot weer een kuurtje tegen schimmel, van het slikken van anti-allergiepillen tot het koelen met natte washandjes. Vrijen is vaak niet meer mogelijk vanwege de pijnklachten. Als zij ten langen leste toch naar de huisarts gaan, wordt het probleem niet altijd goed herkend. Het komt voor dat de symptomen (ongezien) worden gehouden voor een schimmelinfectie. Een behandeling tegen schimmel werkt niet of op zijn hoogst gedeeltelijk en tijdelijk.

Lichen Sclerosus is een huidaandoening die zowel bij vrouwen als mannen voorkomt. Bij vrouwen komt deze het meest voor aan de schaamlippen, de huid rondom de anus en de schaamheuvel. De huid kan heel dun zijn en parelmoerachtig wit glanzen (atrofie), maar ook verdikking van het bindweefsel vlak onder de huid is mogelijk (sclerose). Het probleem kan zowel bij jonge meisjes voorkomen als bij vrouwen in de vruchtbare levensjaren, maar het vaakst treedt het op bij vrouwen na de menopauze. Hormonale veranderingen kunnen daarbij een rol spelen. LS wordt wel beschouwd als een auto-immuunziekte. Er is sprake van een ontsteking van de huid. Daarbij kan door littekenvorming de opening van de vagina nauwer worden, schaamlippen kunnen gaan verkleven, zelfs de opening van de plasbuis en de anus kan vernauwen. LS kan door een ervaren arts worden herkend (gynaecologen, huidartsen), de diagnose is alleen met zekerheid te stellen als een biopt wordt genomen. Maar zelfs dan is er niet altijd uitsluitsel te krijgen.

De oorzaak van LS is niet compleet duidelijk. Er zijn verschillende theorieën.

De belangrijkste theorie zegt dat het een auto-immuunziekte is. Het immuunsysteem reageert op lichaamseigen cellen en een ontstekingsreactie in de huid is het gevolg. Daarbij komt het stofje histamine vrij en dat veroorzaakt veel jeuk.

Anderen menen dat er een hormonale oorzaak is. LS kan optreden bij meisjes in de net voor de puberteit en bij vrouwen in of net na de overgang. Daarbij kunnen niet alleen lichaamseigen hormonen een rol spelen, maar ook hormoonachtige stoffen die we via onze voeding of via het milieu binnenkrijgen. Deze z.g. xeno-oestrogenen zijn alom tegenwoordig: pesticiden, herbiciden, weekmakers van plastic, pcb’s, conserveringsmiddelen in verzorgingsproducten en cosmetica (parabenen). Ook langdurig gebruik van de anticonceptiepil kan een trigger zijn.

Er is ook een mogelijke link met schildklierhormonen.

Stress blijkt een belangrijke trigger. Vrouwen met LS hebben doorgaans veel meer last als zij veel stress hebben. Een gelijktijdig aanwezige candida-infectie kan eveneens de symptomen verergeren.

Oplossingen Wat is er tegen lichen sclerosus te doen?

Zelf doen:

  • Probeer stress te verminderen, of probeer je reacties op stress te veranderen. Dit kan bijvoorbeeld door Mindfulness, meditatie, yoga, visualisaties en andere body-mind technieken. Stresshormoon wordt ook beter afgebroken als je sport, vooral krachtsport helpt goed.
  • Gezonde voeding: om stresshormoon (adrenaline) in de lever te kunnen afbreken zijn o.a. de volgende stoffen nodig: chlorofyl (de groene kleurstof uit planten) en B-vitamines. Een auto-immuunziekte gaat vaak gepaard met een darm die niet goed werkt. Je kunt je darmwerking verbeteren door voldoende drinken (water, thee, koffie met mate), het eten van voldoende groenten, minimaal 300 gram per dag. Voldoende vitamine D is ook belangrijk. Als je het hele jaar door 50 microgram vitamine D per dag neemt ontstaat er geen tekort.
  • Vrouwen kunnen baat hebben bij een voeding zonder gluten en/of zonder zuivelproducten en/of zonder suiker. Of dat bij jou het geval is kun je uitzoeken door je voeding een tijd lang aan te passen. Laat je daarvoor goed begeleiden door een (orthomoleculair) diëtist of een therapeut/arts met ervaring op dat gebied.
  • De regeneratie-olie; deze specifieke etherische olie in een basis van granaatappelzaadolie en duindoornolie verzacht de jeuk en het branden, en werkt ontstekingsremmend. De regeneratie-olie is verkrijgbaar bij Vrouwenpoli Boxmeer (flesjes van 30ml en 50ml). Andere plantaardige oliën kunnen eveneens verzachten, zoals jojoba-olie, olijfolie, kokosolie.
  • Zitbaden met zeezout, ‘base’bad (van Schüssler celzouten) of kamille kunnen eveneens verzachten.
  • Bekijk jezelf met behulp van een spiegel, zodat je je eigen vulva goed leert kennen. Zo kun je alert zijn op veranderingen in kleur, dikte van de huid of zweertjes. Ongeveer 3 op de 100 vrouwen met LS krijgen vulvakanker, verdachte plekjes kunnen jezelf als eerste opvallen als je je lijf goed kent.
  • Vrij nooit met pijn. Masseer je huid regelmatig met een goede olie om deze soepel te houden. Gebruik bij het vrijen een middel dat goed smeert, dus liever geen glijmiddel op waterbasis, dat droogt gemakkelijk weer in. Kokosolie werkt vaak goed, evenals de hierboven genoemde regeneratie-olie.

De behandeling door een arts:

  • Vaak wordt een biopt van de huid genomen om de diagnose door pathologisch onderzoek te laten bevestigen. Als er twijfel bestaat over goedaardigheid van een afwijking is dat zeker nodig.
  • Kijk tijdens het onderzoek door de arts mee met een spiegel. Zo leer je je lijf goed kennen. Laat je uitleggen op grond van welke criteria de arts een diagnose stelt of een oordeel over succes van de behandeling velt.
  • De standaardbehandeling is die met een crème met corticosteroïden, bijnierschorshormoon. Het beste werkt het middel Dermovate (clobetasol). Dit middel helpt vaak al binnen een week de jeuk en het branden sterk verminderen. Het zou echter niet langdurig gebruikt kunnen worden, omdat de huid dan nóg dunner kan worden.
  • Behandeling met (bio-identieke) hormonen. Als de ontsteking verminderd is en de jeuk beheersbaar kan er naast of in plaats van corticosteroïden crème, testosteroncrème en/of progesteroncrème gebruikt worden of een crème met een minder sterk werkend corticosteroïde. Daarnaast kan een crème met estradiol (vrouwelijk hormoon) of een zwak werkende vorm daarvan (estriol) gebruikt worden.
  • Er kunnen middelen genomen worden die de reactie van het immuunsysteem moduleren of onderdrukken.
  • Er kunnen middelen tegen allergische reacties worden gegeven in een poging jeuk te onderdrukken.

Niet doen:

  • Wassen met zeep.
  • Talkpoeder gebruiken.
  • Strings dragen of onderbroeken van synthetisch niet ademend materiaal.
  • (Altijd) een inlegkruisje dragen.

Tot slot: zoek een arts (gynaecoloog, dermatoloog of specialist van een vulvapoli) die veel ervaring heeft met de behandeling van Lichen Sclerosus. Bij Vrouwenpoli Boxmeer worden frequent vrouwen met LS gezien.

Barbara Havenith, gynaecoloog.

Reageren