Veel vrouwen hebben in de jaren voorafgaand aan hun menopauze last van een progesterontekort, lees hier hoe je dit kunt merken en wat je eraan kunt doen.

Weet je dat je eierstokken al vele jaren voor je laatste menstruatie minder progesteron maken en dat op dat moment al de overgang begint? De overgang is dus niet hetzelfde als de menopauze, dat is je laatste menstruatie. Bij de meeste vrouwen neemt zo’n 10-4 jaar voor de menopauze de progesteronproductie af. Wanneer de menopauze opgetreden is, weet je pas als je een jaar niet meer gemenstrueerd hebt. Progesteron wordt in de eierstok gemaakt na een eisprong. De reden hiervoor is dat de eicelvoorraad waarmee ter wereld gekomen bent op raakt. Hoe minder voorraad eicellen, hoe minder progesteronproductie. Totdat de voorraad zo laag is, dat er zelfs geen eisprong meer optreedt. Dan kun je wel nog een (regelmatige) menstruatiecyclus hebben. Veel vrouwen merken dit aan een toename van premenstruele klachten, als wisselend humeur tot aan zwaarmoedigheid en van gespannen borsten tot een opgeblazen gevoel. Al deze klachten kunnen duiden op een progesterontekort enerzijds of op een oestrogeendominantie anderzijds. Oestrogeendominantie betekent dat je oestrogenen niet handig afbreekt. Daardoor ontstaan er oestrogenen die veel sterker werkzaam zijn.

Premenstrueel syndroom wordt vaker erger in de jaren voorafgaand aan de overgang of begint dan pas. Zie ook mijn blog over PMS. Wat vrouwen ook kunnen merken van een progesterontekort zijn hevige en langdurige menstruaties, tot aan het verlies van bloedstolsels toe. Dit kan ook gepaard gaan met pijn en met onregelmatige cycli.

Een andere belangrijke factor die in rol speelt is stress, hoe meer stress, hoe meer cortisolproductie, hoe minder gevoelig je lichaam wordt voor de zelf gemaakte progesteron. Als de eicelvoorraad helemaal is uitgeput, treden er ook geen menstruaties meer op, de menopauze is een feit. Pas kort voor de menopauze begint de hoeveelheid estradiol die je eierstokken maken in de groeiende follikels, eiblaasjes, af te nemen. Dat is het moment dat veel vrouwen overgangsklachten als opvliegers en nachtelijk transpireren gaan ervaren.

Progesterontekort of resistentie voor progesteron kan op verschillende manieren worden tegengegaan. Je kunt de gevoeligheid van je lichaam voor progesteron verbeteren door stress tegen te gaan, bijvoorbeeld door toepassen van body-mind technieken als mindfulness en yoga. Ook zijn er supplementen die een te hoge cortisolproductie kunnen temperen, bijvoorbeeld diverse ginsengsoorten, maar ook vitamine C (en E en D). Er zijn kruiden die de progesterongevoeligheid verbeteren, het bekendst is Vitex Agnus Castus (monikkenpeper of kuisboom, hiervan nemen vrouwen 300-1000 mg per dag).

Tevens kan een progesterontekort worden opgelost door toediening van bio-identiek progesteron. Dat wil zeggen een hormoon dat er precies zo uitziet als lichaamseigen progesteron. Dat kan via een crème – daarmee kan een lage dosis prima worden toegediend – en het kan via pillen, verkrijgbaar onder de merknaam Utrogestan. Progesteron wordt dan gebruikt van de 12e tot en met de 26ste cyclusdag, of wat ook kan, van de 15e tot en met de 28ste cyclusdag. Als de cyclus korter dan 26 dagen is, kan er enkele dagen eerder worden gestart. Als eerste cyclusdag geldt de dag dat de menstruatie begint met helder rood bloedverlies. Utrogestan moet worden voorgeschreven door een arts. Progesteroncreme kan via diverse internetsites zelf besteld worden. Let wel op dat er de creme minimaal 2% tot 2,5% progesteron zit. Per milliliter crew zit er 20 tot 25 mg progesteron is. Veel merken bevatten een lager percentage. Wat ook voorkomt is dat er helemaal geen progesteron in zit, maar alleen maar wilde yam extract. Dat werkt veel minder sterk en is geen goede vervanger voor èchte progesteroncrème.

Bio-identieke hormonen moet niet verward worden met synthetische varianten van progesteron, deze stoffen worden daarom progestagenen genoemd. Zij hebben deels volledig andere eigenschappen dan progesteron. Ze zitten in middelen als Orgametril (lynestrenol) en Provera (medroxyprogesteronacetaat = MPA) en ook in de pil (levonorgestrel, drospirenon, gestodeen) en in het Mirena spiraal (levonorgestrel). Progestagenen zijn in verband gebracht met een toename van het risico op borstkanker. Dat geldt vooral voor de stof MPA. Echter ook andere progestagenen zijn wat dat betreft ongunstig gebleken. Een mogelijke uitzondering is dydrogesteron (in het overgangshormoon Femoston).

Progesteron zelf heeft op borstklierweefsel bij wetenschappelijk onderzoek een gunstig effect. Bij grotere en langdurigere studies werd er tijdens en na het gebruik van progesteron geen verhoogd risico op borstkanker gevonden.

Reageren